24 twojarecepta24

Hydroksyzyna na sen: jak działa, kiedy pomaga i kiedy lepiej jej unikać

Hydroksyzyna na sen działa, bo uspokaja i bardzo często wywołuje senność, ale w Polsce nie jest zarejestrowana jako lek nasenny. Jej wskazania to objawowe leczenie lęku u dorosłych, świądu oraz premedykacja przed zabiegami. Tabletki zaczynają usypiać zwykle po kilkudziesięciu minutach, a długi okres półtrwania sprawia, że senność potrafi utrzymać się rano. Dawkę zawsze ustala lekarz, a alkohol nasila działanie leku.

Co hydroksyzyna robi w mózgu i dlaczego usypia

Hydroksyzyna to pochodna difenylometanu, chemicznie niespokrewniona z benzodiazepinami. ChPL produktu Atarax opisuje jej działanie przeciwhistaminowe oraz przeciwlękowo-uspokajające, widoczne także w zapisach EEG. Mechanizm ma polegać na hamowaniu aktywności niektórych obszarów podkorowych ośrodkowego układu nerwowego, bez hamowania kory mózgu.

W badaniu polisomnograficznym u osób z zaburzeniami lękowymi i bezsennością hydroksyzyna wydłużała całkowity czas snu, skracała czas nocnych przebudzeń i czas zasypiania. To ważny szczegół: badano ludzi, u których bezsenność szła w parze z lękiem. Dlatego lekarz rozważa ją zwykle wtedy, gdy to napięcie i niepokój nie pozwalają Ci zasnąć, a nie jako uniwersalny środek nasenny.

W badaniach klinicznych senność wystąpiła u 13,74% osób przyjmujących hydroksyzynę wobec 2,70% w grupie placebo. To ta sama właściwość, która pomaga zasnąć, i ta sama, która następnego dnia może przeszkadzać. Czy hydroksyzyna usypia każdego? Nie, u części osób senność jest słaba, a u niektórych pojawia się wręcz pobudzenie.

Hydroksyzynę wydaje się na receptę (Rp). Nie jest substancją psychotropową w rozumieniu polskiego wykazu, choć wiele osób tak ją nazywa, bo działa na samopoczucie. Hydroksyzyny nie kupisz bez recepty w legalnej aptece, a tabletki z nielegalnych źródeł mogą być podrobione. W obrocie są tabletki powlekane 10 mg i 25 mg oraz syrop. Więcej o samej substancji przeczytasz na stronie o hydroksyzynie.

Kiedy zaczyna działać po tabletce i po syropie

ChPL podaje konkretne liczby. Działanie uspokajające po tabletce zaczyna się po 30-45 minutach, a po syropie już po 5-10 minutach. Działanie przeciwhistaminowe, ważne przy świądzie, pojawia się mniej więcej po godzinie. Najwyższe stężenie we krwi lek osiąga po około dwóch godzinach od połknięcia.

W praktyce oznacza to, że tabletka połknięta tuż przed położeniem się do łóżka może zacząć działać dopiero wtedy, gdy już leżysz i nie możesz zasnąć. Porę przyjmowania ustal z lekarzem, bo zależy ona od tego, z jakiego powodu lek przepisano i jak go tolerujesz.

Pierwszą tabletkę dobrze przyjąć w domu, w dniu, po którym nie musisz rano nigdzie jechać, i spokojnie sprawdzić, jak silnie i jak długo działa właśnie u Ciebie. Pamiętaj, że ChPL przestrzega przed prowadzeniem pojazdów i obsługiwaniem maszyn w trakcie leczenia, więc o jeździe samochodem zapytaj lekarza.

Jeśli mimo leku nadal nie możesz zasnąć, nie dokładaj kolejnej tabletki na własną rękę. Większa ilość nie musi przyspieszyć snu, a zwiększa ryzyko porannego otępienia i działań niepożądanych, także ze strony serca. Zapisz, jak przebiegła noc, i omów to z lekarzem.

Dlaczego nie znajdziesz w ChPL „dawki na sen”

Pytanie o dawkę hydroksyzyny na sen pada bardzo często, ale ChPL na nie nie odpowiada, bo bezsenność nie jest wskazaniem tego leku. Dawkę ustala lekarz, biorąc pod uwagę powód leczenia, Twój wiek, pracę wątroby i nerek oraz inne przyjmowane leki. Charakterystyka podkreśla jedną zasadę: najmniejsza skuteczna dawka i możliwie najkrótszy czas leczenia.

U osób z niewydolnością wątroby oraz z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek ChPL nakazuje zmniejszyć dawki, bo lek i jego metabolit, cetyryzyna, są wolniej usuwane z organizmu. W niewydolności wątroby działanie przeciwhistaminowe pojedynczej dawki może się wydłużyć nawet do 96 godzin. U osób starszych przewidziana jest niższa dawka maksymalna niż u młodszych dorosłych.

U dzieci ChPL przewiduje hydroksyzynę tylko w leczeniu świądu i w premedykacji przed zabiegami, nie w lęku ani w bezsenności. Małe dzieci są bardziej narażone na działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, a drgawki zgłaszano u nich częściej niż u dorosłych. Nie podawaj więc dziecku hydroksyzyny na sen bez wyraźnego zalecenia lekarza.

Poranne otępienie: ile utrzymuje się działanie

Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi według ChPL około 14 godzin, w zakresie od 7 do 20 godzin. Po kilkunastu godzinach w organizmie zostaje więc jeszcze mniej więcej połowa leku. U osób starszych okres półtrwania wydłużał się w badaniu do 29 godzin, a przy pierwotnej marskości żółciowej wątroby do 37 godzin.

Stąd poranna senność, uczucie ciężkiej głowy i wolniejsza reakcja. ChPL ocenia wpływ hydroksyzyny na zdolność reakcji i koncentracji jako umiarkowany do znacznego, szczególnie przy większych dawkach i w połączeniu z alkoholem lub innymi lekami uspokajającymi. ChPL każe przestrzec pacjentów przed prowadzeniem pojazdów i obsługiwaniem maszyn, dlatego w trakcie leczenia nie siadaj za kierownicę i nie obsługuj maszyn.

Często pojawiają się też ból głowy, suchość w ustach i zmęczenie. Niezbyt często zgłaszano zawroty głowy, pobudzenie, splątanie i bezsenność, a ChPL zwraca uwagę, że u części osób zamiast uspokojenia występuje paradoksalne pobudzenie.

Alkohol nasila działanie hydroksyzyny, a ChPL mówi wprost, że w trakcie leczenia należy unikać jego picia. Podobnie działają inne leki uspokajające i nasenne, dlatego lekarz musi wiedzieć o wszystkim, co przyjmujesz.

Przeciwwskazania: kto nie powinien przyjmować hydroksyzyny

Lista przeciwwskazań w ChPL jest szeroka i warto ją znać, zanim poprosisz o hydroksyzynę na sen. Lek jest przeciwwskazany przy:

znanym wydłużeniu odstępu QT, wrodzonym albo nabytym;

samych czynnikach ryzyka takiego wydłużenia: stwierdzonej chorobie układu krążenia, znaczących zaburzeniach elektrolitowych (niski potas, niski magnez), nagłej śmierci sercowej w rodzinie i znacznej bradykardii;

przyjmowaniu leków wydłużających odstęp QT lub wywołujących zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, wśród nich niektórych leków przeciwdepresyjnych (na przykład citalopramu i escitalopramu), części antybiotyków i leków przeciwarytmicznych;

ciąży i karmieniu piersią;

porfirii oraz nadwrażliwości na hydroksyzynę, cetyryzynę, inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę.

Leki na depresję, seniorzy i inne sytuacje szczególne

W sprawie leków przeciwdepresyjnych ChPL formułuje regułę, a nie ranking: hydroksyzyny nie wolno łączyć z żadnym lekiem, który wydłuża odstęp QT. Jeśli przyjmujesz jakikolwiek lek na depresję albo lęk, powiedz o nim lekarzowi, zanim dostaniesz hydroksyzynę.

Ostrożności wymagają też jaskra, utrudniony odpływ moczu, osłabiona perystaltyka jelit, nużliwość mięśni, otępienie oraz skłonność do drgawek. U osób w podeszłym wieku ChPL nie zaleca stosowania hydroksyzyny ze względu na wolniejszą eliminację i większe ryzyko działań niepożądanych. Kobiety w wieku rozrodczym muszą w trakcie leczenia stosować odpowiednią antykoncepcję.

Jeśli czekają Cię testy alergiczne albo próba prowokacji oskrzelowej z metacholiną, uprzedź lekarza: ChPL zaleca przerwanie hydroksyzyny co najmniej 5 dni wcześniej, bo lek zafałszowuje wynik.

Gdy podczas leczenia pojawi się kołatanie serca, omdlenie albo inne objawy ze strony serca, przerwij przyjmowanie i natychmiast zgłoś się do lekarza. Przyjęcie zbyt wielu tabletek może wywołać między innymi wymioty, przyspieszone bicie serca, drżenie, splątanie, omamy, drgawki i zaburzenia rytmu serca. Nie ma swoistej odtrutki, dlatego w takiej sytuacji od razu dzwoń pod 112.

Gdy bezsenność trwa dłużej: co dalej

Hydroksyzyna nie jest lekiem na miesiące nieprzespanych nocy. Jeśli źle śpisz od tygodni, warto ustalić przyczynę z lekarzem: przewlekły lęk, depresja, ból, nieregularny tryb życia czy inne leki. Pomoże Ci w tym poradnik o bezsenności i jej przyczynach.

Przed wizytą prowadź przez dwa tygodnie prosty dziennik snu: godzina położenia się, zaśnięcia i pobudki, nocne przebudzenia, kawa, alkohol i drzemki. Taki zapis bardzo ułatwia lekarzowi ocenę, czy problem wymaga leku, czy raczej zmiany nawyków i leczenia przyczyny.

Przy przewlekłej bezsenności często polecana jest terapia poznawczo-behawioralna bezsenności (CBT-I). Z leków lekarz może rozważyć te, które mają bezsenność we wskazaniach, na przykład melatoninę na receptę u osób od 55. roku życia albo krótkotrwale leki nasenne. Porównanie znajdziesz w zestawieniu leków nasennych na receptę.

Jeśli przyjmujesz już hydroksyzynę z zalecenia lekarza i leczenie jest udokumentowane, możesz złożyć wniosek o kolejną receptę. Wniosek przez formularz ocenia lekarz, który w razie potrzeby dopyta o szczegóły na czacie. To kontynuacja leczenia, a nie jego początek, i lekarz może odmówić, jeśli uzna, że potrzebne jest badanie albo zmiana leczenia.

Źródła

Charakterystyka Produktu Leczniczego Atarax (URPL)

Ulotka dla pacjenta Atarax (URPL)

Najczęstsze pytania

Zobacz też

Wszystkie wpisy działu Pomoc