Twój przewodnik po leku Citabax: jak działa, czego się spodziewać i jak przedłużyć receptę

Czym jest Citabax i jak działa w Twoim organizmie

Citabax to nazwa handlowa, pod którą firma Ranbaxy wprowadziła do obrotu citalopram. Lek należy do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, w skrócie SSRI (kod ATC N06AB04). Więcej o samej substancji, niezależnie od producenta, przeczytasz na stronie o citalopramie, a o całej rodzinie podobnych leków w przeglądzie grupy SSRI.

Według charakterystyki produktu leczniczego (ChPL) citalopram silnie i bardzo wybiórczo hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, a na noradrenalinę, dopaminę i GABA wpływa minimalnie albo wcale. ChPL podaje też, że długotrwałe leczenie nie wywołuje tolerancji na to działanie. Lek nie ma działania uspokajającego albo ma je w minimalnym stopniu i według ChPL nie zaburza sprawności poznawczej ani psychoruchowej.

Na co jest Citabax: wskazania z charakterystyki

ChPL wymienia dwa wskazania do stosowania:

• zaburzenia depresyjne;
• zespół lęku napadowego, czyli nawracające napady paniki, z agorafobią albo bez agorafobii.

Kto powinien najpierw trafić do psychiatry

Citabaxu nie należy stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. W badaniach klinicznych u młodych osób leczonych lekami przeciwdepresyjnymi częściej niż przy placebo obserwowano zachowania samobójcze i wrogość.

Jeśli dopiero podejrzewasz u siebie depresję albo napady lęku, pierwszym krokiem jest wizyta u psychiatry: to on stawia rozpoznanie i dobiera lek. Na spokojnie możesz też przeczytać nasze artykuły o tym, jak rozpoznać depresję i o tym, jak przebiega atak paniki.

Pierwsze tygodnie leczenia: kiedy zacznie działać i na co uważać

Działanie przeciwdepresyjne pojawia się według ChPL zazwyczaj po 2 do 4 tygodniach. W zespole lęku napadowego pełną skuteczność osiąga się po około 3 miesiącach. Leczenie depresji trwa zwykle sześć miesięcy lub dłużej, żeby zmniejszyć ryzyko nawrotu, dlatego lepsze samopoczucie nie jest sygnałem do samodzielnego odstawienia tabletek.

U części osób z napadami paniki lęk na początku leczenia się nasila. ChPL nazywa to lękiem paradoksalnym i podaje, że zwykle mija samoistnie po 14 dniach leczenia.

Ważne ostrzeżenie z ChPL: w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki niepokój i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Jeśli to zauważysz u siebie albo bliska osoba zauważy to u Ciebie, skontaktuj się z lekarzem od razu, a w bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112.

Leki z grupy SSRI mogą też wywołać akatyzję, czyli przykry wewnętrzny niepokój z potrzebą ciągłego ruchu i trudnością w usiedzeniu w miejscu. Najczęściej pojawia się w pierwszych tygodniach i warto od razu powiedzieć o niej lekarzowi.

Citabax 10, 20 i 40: dostępne moce i postać

W obrocie są trzy moce, wszystkie w postaci tabletek powlekanych:

• Citabax 10 - tabletki po 10 mg citalopramu;
• Citabax 20 - tabletki po 20 mg;
• Citabax 40 - tabletki po 40 mg.

Dlaczego nie warto przerywać leczenia na własną rękę

Która moc i ile tabletek jest dla Ciebie, ustala lekarz prowadzący na podstawie rozpoznania, wieku, pracy wątroby i nerek oraz innych przyjmowanych leków. Tabletki zawierają laktozę, dlatego według ChPL nie powinny ich przyjmować osoby z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Objawy odstawienia są częste. W badaniu klinicznym opisanym w ChPL zdarzenia niepożądane po przerwaniu leczenia wystąpiły u 40% pacjentów, wobec 20% osób, które nadal przyjmowały citalopram. Najczęściej to zawroty głowy, mrowienia, zaburzenia snu, niepokój, nudności i drażliwość. Zakończenie leczenia planujesz więc razem z lekarzem.

Skutki uboczne Citabaxu: co zdarza się często

ChPL podkreśla, że działania niepożądane citalopramu są na ogół łagodne i przemijające. Najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach i zwykle słabną wraz z poprawą nastroju.

Bardzo często, czyli u więcej niż 1 na 10 osób: senność albo bezsenność, ból głowy, drżenie, suchość w ustach, nudności, zaparcia, nasilone pocenie się i osłabienie.

Często, czyli u 1 na 100 do 1 na 10 osób, między innymi:

• zmniejszenie apetytu i masy ciała;
• obniżenie popędu płciowego, u mężczyzn zaburzenia wytrysku i impotencja, u kobiet zaburzenia orgazmu;
• pobudzenie, lęk, nerwowość, stany splątania, nietypowe sny, kłopoty z koncentracją;
• zawroty głowy, zaburzenia smaku, mrowienia;
• przyspieszone bicie serca, kołatania, spadek ciśnienia przy wstawaniu;
• biegunka, wymioty, niestrawność, ból brzucha;
• świąd, wysypka, bóle mięśni i stawów, zmęczenie.

Kiedy od razu zgłosić się do lekarza w trakcie leczenia Citabaxem

ChPL zwraca uwagę, że po lekach SSRI zgłaszano przypadki zaburzeń seksualnych utrzymujących się mimo odstawienia. Jeśli ten temat Cię niepokoi, powiedz o nim lekarzowi otwarcie, to częsta i zrozumiała sprawa. Pilnej reakcji wymagają natomiast:

• wysoka gorączka, sztywność i drżenie mięśni, splątanie, silne pobudzenie: to mogą być objawy zespołu serotoninowego, który według ChPL może prowadzić do stanu zagrożenia życia;
• kołatanie serca, zasłabnięcie lub omdlenie, bo citalopram w sposób zależny od dawki wydłuża odstęp QT i może sprzyjać groźnym zaburzeniom rytmu;
• drgawki;
• nietypowo podwyższony nastrój, gonitwa myśli, mniejsza potrzeba snu, czyli możliwe objawy manii;
• nietypowe krwawienia, siniaki, krew w stolcu;
• myśli samobójcze albo nagłe pogorszenie samopoczucia: wtedy kontakt z lekarzem od razu, a przy zagrożeniu życia numer 112.

Citabax a serce i inne leki: przeciwwskazania

Przeciwwskazania z ChPL są bezwzględne, dlatego przed przedłużeniem leczenia lekarz poprosi Cię o pełną listę przyjmowanych leków. Citalopram jest przeciwwskazany:

• przy stwierdzonym wydłużeniu odstępu QT lub wrodzonym zespole długiego QT;
• razem z lekami wydłużającymi odstęp QT, na przykład niektórymi lekami przeciwarytmicznymi, przeciwpsychotycznymi, trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi i niektórymi antybiotykami;
• razem z inhibitorami MAO, w tym z moklobemidem, oraz w okresie przerwy po ich odstawieniu określonym w ChPL;
• razem z pimozydem;
• razem z linezolidem, chyba że możliwa jest ścisła obserwacja i kontrola ciśnienia tętniczego.

Leki serotoninergiczne, dziurawiec, hydroksyzyna i ciąża

Citabaxu nie należy stosować jednocześnie z tryptanami (lekami na migrenę), z opioidami, w tym tramadolem, ani z tryptofanem, bo rośnie ryzyko zespołu serotoninowego. Nie należy też łączyć go z preparatami zawierającymi ziele dziurawca. Charakterystyka hydroksyzyny przeciwwskazuje z kolei jej stosowanie u każdego, kto przyjmuje lek wydłużający odstęp QT, i wymienia tam citalopram wprost.

W ciąży citalopram nie powinien być stosowany, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i po dokładnym rozważeniu korzyści i ryzyka. Nie odstawiaj go jednak nagle na wieść o ciąży, tylko od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym. Lek przenika w niewielkich ilościach do mleka, dlatego decyzję o karmieniu piersią podejmujesz razem z lekarzem.

Citabax a alkohol i Twoja jazda autem

W badaniach nie wykazano interakcji citalopramu z alkoholem, ale ChPL jasno mówi, że w czasie stosowania leków z grupy SSRI należy unikać picia alkoholu. Jeśli trudno Ci z niego zrezygnować, powiedz o tym lekarzowi: to ważna informacja dla bezpieczeństwa leczenia, a nie powód do oceniania.

Citalopram wpływa w niewielkim lub umiarkowanym stopniu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Zaburzenia uwagi i koncentracji mogą wynikać z leku, z samej choroby albo z obu naraz. Szczególnie na początku leczenia sprawdź, jak reagujesz, zanim usiądziesz za kierownicą.

Czy Citabax to lek psychotropowy i czy uzależnia

Potocznie psychotropem nazywa się każdy lek działający na psychikę i w tym znaczeniu Citabax nim jest, sama ChPL mówi o lekach psychotropowych. Prawnie jednak citalopram nie znajduje się w wykazie substancji psychotropowych z rozporządzenia Ministra Zdrowia, więc to zwykły lek na receptę (Rp), bez ograniczeń przewidzianych dla substancji z wykazu.

W tabeli działań niepożądanych ChPL nie ma uzależnienia. Opisuje za to objawy odstawienia, które pojawiają się zwykle w ciągu kilku pierwszych dni po przerwaniu leczenia i najczęściej mijają w ciągu 2 tygodni, choć u niektórych osób trwają 2-3 miesiące lub dłużej. Dlatego ChPL zaleca stopniowe zmniejszanie dawki, a odstawianie planujesz zawsze razem z lekarzem.

Zamienniki Citabaxu, refundacja i cena

Citalopram zawierają też inne leki obecne w obrocie, między innymi Aurex, Cipramil, Cital, Citaxin, Citronil, Oropram i Pram. Mogą się różnić mocami, substancjami pomocniczymi i wielkością opakowań. O zamianie na odpowiednik decyduje lekarz wystawiający receptę albo farmaceuta w aptece, w granicach przepisów.

Cena zależy od mocy, wielkości opakowania i tego, czy przysługuje Ci refundacja. Aktualny poziom odpłatności sprawdzisz w obwieszczeniu Ministra Zdrowia w sprawie wykazu leków refundowanych albo zapytasz farmaceutę.

Recepta na Citabax: jak przedłużyć leczenie, które już prowadzisz

Citabaxu nie kupisz legalnie bez recepty, a oferty z nielegalnych źródeł niosą ryzyko podróbek o nieznanym składzie.

Jeśli lek przepisał Ci już psychiatra i masz dokumentację leczenia, możesz złożyć wniosek o e-receptę na kontynuację leczenia. Krok po kroku wygląda to tak:

• wypełniasz formularz z wywiadem o dotychczasowym leczeniu i dołączasz dokumentację;
• wniosek ocenia lekarz, nadzór medyczny sprawuje lek. Damian Wojno (PWZ 3211301);
• jeśli lekarz potrzebuje dodatkowych informacji, zada Ci pytania na czacie;
• lekarz decyduje o wystawieniu recepty i może odmówić, jeśli uzna, że Twoje leczenie wymaga osobistej oceny.

Kontynuacja, nie początek leczenia

Ta droga służy wyłącznie kontynuacji. Rozpoznanie, pierwszy dobór leku i każdą zmianę leczenia przeprowadza psychiatra na wizycie. Gdy lekarz odmówi, opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku. Co warto mieć pod ręką, opisujemy w poradniku o dokumentach potrzebnych do recepty na kontynuację.

Substancja czynna

• Citalopram

Źródła

• Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 (URPL)
• Ulotka dla pacjenta Citabax 10 (URPL)
• rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139)